Verkiezingsdag in vogelvlucht (tot 18.00 uur): drukte op stations, opkomst iets lager, Schiermonnikoog boven de 100%

De verkiezingsdag zit er bijna op. Hieronder de stand van zaken tot 18.00 uur. De stembureaus zijn geopend tot 21.00 uur; direct daarna verschijnt de eerste exitpoll.

Dit viel vandaag op

• Opkomst: rond 13.45 uur lag de landelijke opkomst op 27% (nagenoeg gelijk aan 2023); rond 15.45 uur kwam een peiling uit op 38%, iets onder 2023 (40%).

• Drukte op stations: vooral tijdens de spits stonden er lange rijen bij stemlocaties op o.a. Rotterdam Centraal, Den Haag Centraal en Utrecht Centraal.

• Schiermonnikoog: opkomst liep vanmiddag al op tot boven de 100%; dat kan doordat ook bezoekers op het eiland mogen stemmen.

• Bijzondere locaties: stemmen in het Anne Frank Huis, in een oude molen in Oisterwijk, en zelfs in de woonkamer van Wim in Marle, het kleinste stembureau van Nederland.

• Weer: overdag grotendeels droog, later vanmiddag en vanavond meer regen vanuit het westen.

Opkomst en spreiding

• 13.45 uur: landelijk 27%; een fractie lager dan twee jaar geleden (28%).

• 15.45 uur: indicatie 38%; in 2023 was dit moment 40%.

• Grote steden rond 13.00 uur: Utrecht ca. 34%, Amsterdam en Den Haag 27–28%, Rotterdam net onder 25%.

Drukte bij stembureaus (vooral op stations)

Tijdens de ochtendspits en later weer rond de lunch en avondspits liepen de wachtrijen op bij de stemlokalen op grote stations. In Rotterdam, Den Haag en Utrecht stonden rijen tot buiten de locatie.

Schiermonnikoog: boven de 100%

De opkomst op Schiermonnikoog kwam halverwege de middag boven de 100% uit. Dat is mogelijk omdat naast de 792 kiesgerechtigden ook bezoekers en tijdelijke verblijvers hun stem op het eiland kunnen uitbrengen.

Kleurrijke momenten en bijzonderheden

• Stemmen met een verhaal: lange rij bij het Anne Frank Huis; stempotloodjes met citaat van Anne Frank.

• Traditie en symboliek: stemmen in de Kerkhovense Molen (Oisterwijk) en klederdracht in Bunschoten.

• Kleinst mogelijke schaal: het huiskamerstembureau in Marle voorzag kiezers zelfs van koffie.

• Huisdieren: officieel niet toegestaan in het stembureau (hulphonden uitgezonderd); toch doken er vandaag weer foto’s van viervoeters op.

• Sociale media-mythe ontkracht: twee vakjes inkleuren maakt een stem ongeldig, er mag echt maar één vakje rood.

• Kiezen kan creatief: rood potlood, pen of zelfs lippenstift is toegestaan; zolang er maar één rondje rood is.

Incidenten en logistiek

• Huizen: een stembureau in de Goede Herderkerk gesloten na rook door een smeulende lamp; nabijgelegen locaties namen het over.

• Zaandam: een stembureau later open door een afgesloten hek; kiezers werden doorverwezen.

• Affiches: in Overijssel werd een CDA’er betrapt op het weghalen van PVV-posters; dat is strafbaar, afhandeling volgt nog.

Politieke kopstukken brachten hun stem uit

Onder meer Geert Wilders (PVV), Dilan Yesilgöz (VVD), Rob Jetten (D66), Frans Timmermans (GroenLinks-PvdA), Henri Bontenbal (CDA), Eddy van Hijum (NSC), Mirjam Bikker (ChristenUnie), Lidewij de Vos (FVD), Esther Ouwehand (PvdD), Caroline van der Plas (BBB), Joost Eerdmans (JA21), Stephan van Baarle (DENK) en Laurens Dassen (Volt) verschenen vandaag bij de stembus. Ook demissionair premier Dick Schoof stemde in Den Haag.

Handig om te weten (praktisch)

• Tot hoe laat? Stembureaus zijn open tot 21.00 uur. Sta je dan in de rij, dan mag je nog stemmen.

• Wat neem je mee? Stempas + legitimatie (ID-kaart, paspoort of rijbewijs; tot 5 jaar verlopen toegestaan).

• Blanco stemmen: mag; telt wél mee voor de opkomst, niet voor de zetelverdeling.

• Hulp in het hokje: kan voor kiezers met een lichamelijke beperking (na toestemming stembureau).

• Stemfie: toegestaan zolang het stemgeheim van anderen niet in gevaar komt.

• Meekijken bij tellen: openbaar; je mag aanwezig zijn en notities maken, maar niet hinderen of meetellen.

Wat komt er nog?

• 21.00 uur: exitpoll zodra de stembussen sluiten.

• Daarna starten de tellingen. Traditioneel strijden Schiermonnikoog, Vlieland en Rozendaal om de eerste uitslag.